Animator to osoba, która zawodowo organizuje i prowadzi zajęcia dla grupy, pobudzając jej uczestników do wspólnej zabawy, ruchu albo twórczości. W języku potocznym słowo to oznacza najczęściej animatora zabaw dla dzieci, pracującego w hotelach, salach zabaw oraz na przyjęciach rodzinnych.
Nazwa pochodzi od łacińskiego czasownika oznaczającego ożywianie i wiąże się z wyrazem oznaczającym duszę. Animator jest więc dosłownie kimś, kto tchnie życie w grupę: nie występuje przed publicznością, lecz wciąga ją do działania.
Praca animatora opiera się na bezpośrednim kontakcie z ludźmi. Wymaga przygotowania scenariusza, zgromadzenia rekwizytów i poprowadzenia zajęć w taki sposób, aby uczestnicy w różnym wieku i o różnym temperamencie znaleźli w nich miejsce dla siebie. Animator odpowiada za przebieg zabawy, a nie za stałą opiekę nad uczestnikami, co odróżnia go od opiekuna i wychowawcy.
Jakie znaczenia ma słowo animator?
Słowo animator ma w polszczyźnie kilka znaczeń, które łączy idea wprawiania czegoś w ruch.
-
animator czasu wolnego - prowadzi zajęcia rekreacyjne dla gości hoteli, ośrodków wypoczynkowych i uczestników wycieczek,
-
animator zabaw dziecięcych - prowadzi gry i konkursy na urodzinach, weselach, festynach i w salach zabaw,
-
animator kultury - organizuje życie kulturalne lokalnej społeczności, pracując w domu kultury, bibliotece albo stowarzyszeniu,
-
animator sportu - prowadzi zajęcia ruchowe dla dzieci i młodzieży na obiektach sportowych,
-
animator filmowy - twórca filmów animowanych, który nadaje ruch rysunkom, lalkom albo obrazom komputerowym,
-
animator lalek - aktor poruszający lalkami w teatrze lalkowym,
-
animator rynku - w języku finansów uczestnik giełdy podtrzymujący płynność obrotu danym instrumentem.
W języku codziennym i w ofertach pracy przeważają dwa pierwsze znaczenia, czyli osoba prowadząca zabawy i zajęcia rekreacyjne. Pozostałe wymagają zwykle dopowiedzenia, o jaką dziedzinę chodzi.
Czym zajmuje się animator zabaw dla dzieci?
Animator zabaw dla dzieci planuje i prowadzi program dostosowany do wieku uczestników, miejsca i czasu trwania spotkania.
Zakres obowiązków zaczyna się przed samym wydarzeniem. Animator ustala z zamawiającym liczbę i wiek dzieci, wielkość pomieszczenia oraz temat przewodni, a następnie układa scenariusz i przygotowuje rekwizyty. W trakcie zajęć kieruje zabawą, tłumaczy zasady, pilnuje kolejności i reaguje na nastrój grupy.
Do typowych elementów programu należą zabawy ruchowe z muzyką, konkursy z drobnymi nagrodami, malowanie twarzy, skręcanie figurek z balonów, zabawy z dużą chustą i pokazy baniek mydlanych. Część animatorów występuje w przebraniu, na przykład klauna, pirata albo postaci z bajki, i łączy prowadzenie zabaw z krótkim pokazem sztuczek lub żonglerki.
Miarą umiejętności jest zdolność zmiany planu. Gdy grupa jest zmęczona, animator przechodzi do spokojniejszej zabawy, a gdy któreś dziecko trzyma się z boku, proponuje mu rolę pomocnika. Dobry prowadzący dba także o to, aby w konkursach nie było przegranych, którzy wracają do rodziców z poczuciem krzywdy.
Jaka jest różnica między animatorem a wychowawcą i opiekunem?
Różnica dotyczy zakresu odpowiedzialności oraz wymaganych kwalifikacji.
Animator prowadzi zajęcia w określonym miejscu i czasie. Na przyjęciu rodzinnym albo w hotelu dzieci pozostają pod opieką rodziców, którzy przebywają w pobliżu, a prowadzący zabawę nie przejmuje ich obowiązków. Zawód nie jest regulowany: przepisy nie wymagają od animatora określonego wykształcenia ani uprawnień.
Wychowawca wypoczynku pracuje na koloniach, obozach i półkoloniach zgłaszanych do kuratorium oświaty i odpowiada za powierzoną mu grupę przez cały czas trwania turnusu. Przepisy oświatowe stawiają mu konkretne wymagania: ukończone 18 lat, co najmniej średnie wykształcenie, niekaralność oraz ukończony kurs na wychowawcę wypoczynku, z którego zwolnieni są między innymi nauczyciele.
Opiekunka dziecięca albo niania sprawuje opiekę indywidualną, obejmującą karmienie, pielęgnację i sen dziecka. Animator takich czynności nie wykonuje. Rozróżnienie ma znaczenie praktyczne: zamówienie animatora na przyjęcie nie zwalnia dorosłych z obowiązku nadzoru nad dziećmi.
Jak zostać animatorem?
Do zawodu animatora prowadzi kilka dróg, ponieważ nie istnieje jedna obowiązkowa ścieżka kształcenia.
Najkrótszą jest kurs animatora, organizowany przez firmy szkoleniowe i agencje zatrudniające prowadzących. Uczestnicy poznają na nim zabawy dla różnych grup wiekowych, podstawy pracy z grupą, techniki plastyczne oraz zasady bezpieczeństwa. Szersze przygotowanie dają studia pedagogiczne, studia z zakresu turystyki i rekreacji, wychowania fizycznego albo animacji kultury. Wielu animatorów zaczyna pracę w czasie studiów, w sezonie letnim lub w weekendy.
Zawód figuruje w urzędowej klasyfikacji zawodów i specjalności, w której animator czasu wolnego oraz animator kultury występują jako odrębne pozycje. Poza wiedzą liczą się cechy osobiste:
-
łatwość nawiązywania kontaktu z dziećmi i dorosłymi,
-
cierpliwość i opanowanie w hałasie,
-
pomysłowość oraz umiejętność improwizacji,
-
sprawność fizyczna i wyraźna dykcja,
-
odpowiedzialność i punktualność,
-
znajomość języków obcych, przydatna w hotelach przyjmujących gości z zagranicy.
Praca z dziećmi wiąże się z wymaganiami wynikającymi z przepisów o ochronie małoletnich. Podmiot, który dopuszcza daną osobę do działalności związanej z wychowaniem, wypoczynkiem lub opieką nad dziećmi, ma obowiązek sprawdzić, czy jej dane nie figurują w Rejestrze Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym.
Na co zwrócić uwagę, wybierając animatora na przyjęcie?
Wybór animatora na przyjęcie opiera się na kilku pytaniach, które zadaje się przed zawarciem umowy.
-
doświadczenie z daną grupą wiekową - program dla trzylatków różni się od programu dla dzieci dziesięcioletnich,
-
liczba dzieci przypadająca na jednego prowadzącego - przy większej grupie potrzebne są dwie osoby,
-
scenariusz - lista zabaw, czas trwania i możliwość dopasowania tematu do okazji,
-
rekwizyty i materiały - informacja, co animator przywozi, a co zapewnia zamawiający,
-
wymagania wobec miejsca - powierzchnia, dostęp do prądu, możliwość puszczenia muzyki,
-
kosmetyki i farby do twarzy - przeznaczone do kontaktu ze skórą dzieci, co ma znaczenie przy alergiach,
-
zakres odpowiedzialności - ustalenie, że nadzór nad dziećmi pozostaje przy rodzicach,
-
warunki umowy - cena, godziny, zasady odwołania oraz ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej.
Na uroczystościach rodzinnych z udziałem dorosłych i dzieci, takich jak wesela, chrzciny czy komunie, animator pracuje zwykle w osobnym pomieszczeniu albo w wydzielonej części sali. Dzięki temu dzieci mają własny program, a dorośli mogą pozostać przy stole.
Skąd wziął się zawód animatora?
Zawód animatora wyrósł z kilku tradycji, które połączyły się w drugiej połowie XX wieku.
Jedną z nich jest praca kulturalno-oświatowa, prowadzona w świetlicach, domach kultury i organizacjach młodzieżowych. Osoby organizujące zabawy na wczasach pracowniczych w powojennej Polsce nazywano pracownikami kulturalno-oświatowymi, a potocznie kaowcami. Drugą tradycją jest ruch harcerski i kolonijny, z którego pochodzi wiele gier terenowych i zabaw grupowych stosowanych do dziś.
Trzecim źródłem była turystyka wypoczynkowa. W zagranicznych ośrodkach wakacyjnych pracownicy prowadzący gry i konkursy dla gości pojawili się w pierwszej połowie XX wieku, a wraz z rozwojem turystyki masowej stali się stałym elementem obsługi. Stamtąd pochodzi samo określenie animator w znaczeniu rekreacyjnym.
W Polsce zawód w obecnej postaci upowszechnił się po 2000 roku, gdy powstały hotele nastawione na rodziny z dziećmi, sale zabaw i agencje obsługujące przyjęcia. Rosnąca popularność zorganizowanych urodzin dziecięcych oraz zwyczaj zapraszania całych rodzin na wesela stworzyły stały popyt na osoby potrafiące zająć grupę dzieci przez kilka godzin.
Źródła
-
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 sierpnia 2014 r. w sprawie klasyfikacji zawodów i specjalności na potrzeby rynku pracy
-
Ustawa z dnia 13 maja 2016 r. o przeciwdziałaniu zagrożeniom przestępczością na tle seksualnym i ochronie małoletnich
-
Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, przepisy o wypoczynku dzieci i młodzieży
-
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 marca 2016 r. w sprawie wypoczynku dzieci i młodzieży
-
Słownik języka polskiego PWN, hasła „animator” i „animować”
