Bankiet to uroczyste przyjęcie dla zaproszonych gości, połączone z poczęstunkiem i wydawane dla uczczenia osoby, wydarzenia albo rocznicy. Od zwykłego spotkania przy stole odróżnia go oficjalna oprawa: imienne zaproszenia, ustalony program, przemówienia lub toasty oraz obsługa kelnerska.
Słowo ma w polszczyźnie dwa odcienie znaczeniowe. W języku ogólnym oznacza każde wystawne przyjęcie, bez względu na to, kto je wydaje. W gastronomii i hotelarstwie jest terminem roboczym: bankietem nazywa się zamówione z wyprzedzeniem przyjęcie dla zamkniętej grupy, z menu ustalonym przed wydarzeniem i jednakowym dla wszystkich gości. Stąd określenia takie jak dział bankietowy, menu bankietowe czy obsługa bankietowa.
Bankiet ma zawsze gospodarza, czyli osobę albo instytucję, która zaprasza, wita gości i ponosi koszty. Gospodarzem bywa firma, urząd, stowarzyszenie, uczelnia albo osoba prywatna. Uczestnicy nie zamawiają dań z karty i nie płacą rachunku, a o przebiegu wieczoru decyduje scenariusz przygotowany przez organizatora.
Skąd pochodzi słowo bankiet?
Słowo bankiet przyszło do polszczyzny z języka francuskiego, a jego źródłem jest włoski wyraz oznaczający małą ławę. Zdrobnienie to odnosiło się pierwotnie do mebla, przy którym zasiadano do posiłku, a z czasem przeszło na sam posiłek podawany w większym gronie.
W dawnej polszczyźnie to samo zjawisko nazywano ucztą albo biesiadą. Wyrazy te funkcjonują do dziś, ale mają inne zabarwienie: uczta kojarzy się z obfitością jedzenia, biesiada z długim i swobodnym spotkaniem przy stole, a bankiet z okazją oficjalną. Zdrobnienie „bankiecik” bywa używane żartobliwie, w odniesieniu do skromnego poczęstunku po wernisażu albo premierze.
Jakie są rodzaje bankietów?
Bankiety dzieli się według dwóch kryteriów: sposobu podania potraw oraz okazji, z jakiej są wydawane.
Pierwszy podział ma znaczenie organizacyjne, ponieważ od formy zależy wielkość sali, liczba obsługi i czas trwania przyjęcia:
-
bankiet zasiadany - goście zajmują wyznaczone miejsca przy stołach, a dania podają kelnerzy w ustalonej kolejności,
-
bankiet bufetowy - potrawy wystawione są na stołach bufetowych, a goście nakładają je sami i jedzą na stojąco albo przy stolikach bez przypisanych miejsc,
-
bankiet mieszany - przystawki i desery czekają w bufecie, natomiast danie główne podawane jest do stołu,
-
koktajl - krótkie przyjęcie na stojąco, z napojami i drobnymi przekąskami roznoszonymi na tacach,
-
lampka wina - kilkudziesięciominutowe spotkanie przy kieliszku wina lub wina musującego, towarzyszące na przykład wręczeniu odznaczeń albo otwarciu wystawy,
-
przyjęcie ogrodowe - bankiet urządzany na wolnym powietrzu, zwykle w formie bufetowej.
Drugi podział dotyczy okazji. Bankiety firmowe wieńczą jubileusze, konferencje i gale wręczenia nagród. Bankiety oficjalne wydają instytucje państwowe i samorządowe, a ich szczególną odmianą są przyjęcia dyplomatyczne. Do bankietów prywatnych należą wesela, jubileusze małżeńskie i okrągłe urodziny. Osobną grupę stanowią bankiety dobroczynne, podczas których prowadzi się zbiórkę albo licytację na wskazany cel.
Jaka jest różnica między bankietem a rautem i koktajlem?
Różnica dotyczy przede wszystkim rangi posiłku: podczas bankietu jedzenie jest głównym punktem programu, a podczas rautu i koktajlu jedynie tłem dla rozmów.
Raut to wieczorne przyjęcie towarzyskie bez tańców, podczas którego goście stoją i swobodnie przechodzą od jednej grupy rozmówców do drugiej. Bufet jest na nim lżejszy niż na bankiecie, a gospodarz nie wyznacza miejsc. Koktajl trwa jeszcze krócej, zwykle zaczyna się po południu albo wczesnym wieczorem i nie zastępuje kolacji.
Bankiet zasiadany wymaga od gospodarza większego nakładu pracy. Trzeba przygotować plan stołów, wizytówki z nazwiskami i karty menu, a kolejność podawania dań uzgodnić z kuchnią. W zamian daje możliwość wyróżnienia gości honorowych miejscem przy stole oraz wygłoszenia przemówień, których wysłucha cała sala.
Wybór formy zależy więc od celu spotkania. Gdy chodzi o uczczenie konkretnej osoby albo jubileuszu, lepiej sprawdza się bankiet zasiadany. Gdy gospodarzowi zależy na tym, aby jak najwięcej osób mogło ze sobą porozmawiać, praktyczniejsze są formy stojące.
Jak przebiega bankiet?
Przebieg bankietu opiera się na stałej kolejności punktów, którą organizator zapisuje w scenariuszu i przekazuje obsłudze.
-
powitanie gości - gospodarz albo wyznaczone przez niego osoby witają przybywających przy wejściu, a kelnerzy podają napój powitalny,
-
zajęcie miejsc - goście odnajdują stoły według planu wywieszonego przed salą i wizytówek ustawionych przy nakryciach,
-
przemówienie gospodarza i toast - krótkie wystąpienie otwiera część oficjalną, a toast wznosi się na cześć osoby lub wydarzenia, któremu poświęcono przyjęcie,
-
kolacja - przystawka, zupa, danie główne i deser podawane są z przerwami, które wypełniają rozmowy albo krótkie punkty programu,
-
część artystyczna lub taneczna - koncert, wręczenie nagród albo tańce, zależnie od charakteru spotkania,
-
pożegnanie - gospodarz dziękuje za przybycie, po czym goście stopniowo się rozchodzą.
Przy stole obowiązuje kilka zwyczajów wspólnych dla wszystkich przyjęć zasiadanych. Jedzenie rozpoczyna się wtedy, gdy zrobi to gospodarz, a podczas toastu i przemówień odkłada się sztućce. Miejsca honorowe znajdują się po prawej stronie gospodarza i gospodyni, dlatego nie zamienia się wizytówek bez wiedzy organizatora.
Jak ubrać się na bankiet?
O stroju na bankiet decyduje informacja umieszczona na zaproszeniu, a przy jej braku pora i ranga przyjęcia.
Na przyjęcia wieczorne o charakterze oficjalnym przyjęło się zakładać strój wieczorowy: ciemny garnitur albo smoking oraz suknię lub elegancki komplet. Frak wymagany jest wyłącznie podczas uroczystości o najwyższej randze i zawsze zaznacza się to na zaproszeniu. Na koktajl i lampkę wina wystarcza strój wizytowy, czyli garnitur i sukienka krótsza niż wieczorowa.
Jeżeli zaproszenie nie zawiera żadnej wskazówki, bezpieczniej ubrać się bardziej oficjalnie niż zbyt swobodnie. W razie wątpliwości przyjęte jest zapytanie o strój osoby, która rozsyłała zaproszenia.
Jaka jest historia bankietów?
Historia bankietów sięga starożytności, w której wspólny posiłek był zarazem wydarzeniem towarzyskim i sposobem okazywania pozycji gospodarza.
W starożytnej Grecji po głównym posiłku następował sympozjon, czyli biesiada przy winie, której towarzyszyły rozmowy, recytacje i muzyka. Rzymianie ucztowali w jadalniach wyposażonych w łoża ustawione wokół stołu, a liczba dań i jakość zastawy świadczyły o zamożności domu. W średniowieczu i w epoce nowożytnej uczty dworskie stały się częścią ceremoniału: miejsce przy stole odzwierciedlało hierarchię, a kolejność wnoszenia potraw była widowiskiem.
W XIX wieku bankiet nabrał także znaczenia politycznego. We Francji w latach 1847-1848 opozycja organizowała serię bankietów, które zastępowały zakazane zgromadzenia, a zakaz jednego z nich w Paryżu poprzedził wybuch rewolucji lutowej. W tym samym stuleciu upowszechnił się zwyczaj podawania dań kolejno, każdemu gościowi osobno, co ukształtowało bankiet zasiadany w znanej dziś postaci.
Wiek XX przeniósł bankiety z pałaców i rezydencji do hoteli oraz restauracji, które zaczęły tworzyć osobne działy zajmujące się przyjęciami. Współcześnie częściej niż dawniej wybiera się formy stojące, krótsze i mniej sformalizowane, natomiast bankiet zasiadany pozostaje formą zarezerwowaną dla okazji o szczególnej randze.
Źródła
-
Słownik języka polskiego PWN, hasła „bankiet”, „raut” i „biesiada”
-
Wielki słownik języka polskiego PAN, hasło „bankiet”
-
Protokół Dyplomatyczny Ministerstwa Spraw Zagranicznych, zasady organizacji przyjęć oficjalnych
-
Podstawa programowa kształcenia w zawodzie kelner oraz technik usług kelnerskich
