Hotelarstwo - co to?
Hotelarstwo to dział gospodarki zajmujący się świadczeniem usług noclegowych wraz z usługami towarzyszącymi, takimi jak wyżywienie, obsługa gości oraz udostępnianie infrastruktury rekreacyjnej. W ujęciu prawnym mówi się o usługach hotelarskich, czyli krótkotrwałym, ogólnie dostępnym wynajmowaniu domów, mieszkań, pokoi i miejsc noclegowych, a także miejsc na ustawienie namiotów lub przyczep.
Cechą wyróżniającą hotelarstwo spośród innych form najmu jest kompleksowość usługi. Gość nie wynajmuje samego pomieszczenia, lecz nabywa pobyt: wraz z pokojem otrzymuje przygotowaną jednostkę, sprzątanie, obsługę recepcji, odpowiedzialność obiektu za bezpieczeństwo oraz zwykle dostęp do części wspólnych.
Hotelarstwo bywa też opisywane jako jeden z filarów gospodarki turystycznej, obok gastronomii i transportu. Bez bazy noclegowej ruch turystyczny ogranicza się do odwiedzin jednodniowych, a walory danego miejsca nie przekładają się na dłuższe pobyty.
Jakie są rodzaje obiektów hotelarskich?
Polskie przepisy wyróżniają osiem rodzajów obiektów hotelarskich, z których każdy ma określone wymagania minimalne.
-
hotele - obiekty liczące co najmniej 10 pokoi, w większości jedno- i dwuosobowych, świadczące szeroki zakres usług związanych z pobytem gości,
-
motele - obiekty położone przy drogach, dysponujące parkingiem, o wymaganiach zbliżonych do hoteli,
-
pensjonaty - obiekty liczące co najmniej 7 pokoi, zapewniające gościom całodzienne wyżywienie,
-
kempingi - obiekty strzeżone, umożliwiające nocleg w namiotach, samochodach mieszkalnych i przyczepach, z możliwością przygotowania posiłków oraz noclegu w domkach turystycznych,
-
domy wycieczkowe - obiekty o co najmniej 30 miejscach noclegowych, dostosowane do samoobsługi gości,
-
schroniska młodzieżowe - przeznaczone do indywidualnej i grupowej turystyki młodzieżowej, również w formule samoobsługowej,
-
schroniska - obiekty położone poza terenami zabudowanymi, przy szlakach turystycznych, o minimalnym zakresie usług,
-
pola biwakowe - tereny przeznaczone na ustawienie namiotów, zaszeregowywane przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta.
Nazwy tych rodzajów podlegają ochronie prawnej i mogą być używane wyłącznie przez obiekty, które przeszły odpowiednią procedurę. Obok nazwy ustawowej przedsiębiorca może stosować własne określenia handlowe, na przykład resort, dwór czy zajazd, o ile nie wprowadzają one w błąd co do rodzaju i kategorii obiektu.
Co oznaczają gwiazdki hotelowe?
Gwiazdki oznaczają kategorię obiektu, przyznawaną po sprawdzeniu, czy spełnia on wymagania określone w rozporządzeniu dla danego rodzaju i poziomu.
Przepisy przewidują pięć kategorii oznaczonych gwiazdkami dla hoteli, moteli i pensjonatów, cztery kategorie dla kempingów oraz trzy kategorie oznaczone cyframi rzymskimi dla domów wycieczkowych i schronisk młodzieżowych. Kategorię nadaje marszałek województwa właściwy ze względu na położenie obiektu, przy udziale komisji, w której skład wchodzą przedstawiciele branży, inspekcji sanitarnej, straży pożarnej i nadzoru budowlanego.
Ocena obejmuje między innymi:
-
wielkość i wyposażenie jednostek mieszkalnych, w tym minimalne powierzchnie pokoi,
-
standard węzłów higieniczno-sanitarnych i ich udział w ogólnej liczbie pokoi,
-
wyposażenie części ogólnodostępnych, w tym recepcji i przestrzeni wspólnych,
-
zakres świadczonych usług, na przykład gastronomii, obsługi bagażowej czy usług pralniczych,
-
rozwiązania techniczne: wentylację, klimatyzację, windy oraz zabezpieczenia przeciwpożarowe,
-
dostosowanie obiektu do potrzeb osób z niepełnosprawnościami.
Kategoryzacja jest dobrowolna. Obiekt może działać bez gwiazdek, ale wtedy nie wolno mu używać chronionej nazwy rodzajowej ani sugerować kategorii, której nie posiada.
Jaka jest różnica między obiektem hotelarskim a innym obiektem noclegowym?
Główna różnica dotyczy zakresu wymagań i nadzoru: obiekty hotelarskie przechodzą procedurę zaszeregowania i podlegają szczegółowym wymaganiom kategoryzacyjnym, natomiast pozostałe obiekty noclegowe spełniają jedynie wymagania minimalne.
Do drugiej grupy zaliczają się między innymi apartamenty na wynajem, pokoje gościnne, domy letniskowe, kwatery agroturystyczne oraz obiekty określane handlowo jako wille czy rezydencje. Muszą one spełniać wymagania budowlane, sanitarne i przeciwpożarowe oraz zostać zgłoszone do ewidencji prowadzonej przez gminę, ale nie otrzymują gwiazdek i nie podlegają kontroli standardu wyposażenia w takim zakresie jak hotele.
Dla gościa oznacza to przede wszystkim różnicę w przewidywalności. Trzygwiazdkowy hotel w dowolnym mieście spełnia ten sam zestaw wymagań, natomiast standard obiektów niekategoryzowanych bywa bardzo zróżnicowany i opiera się głównie na opisie oraz opiniach innych gości. W obu przypadkach obowiązuje jednak odpowiedzialność za rzeczy wniesione przez gościa, uregulowana w Kodeksie cywilnym.
Jak zorganizowana jest praca w hotelu?
Praca w obiekcie hotelowym dzieli się na kilka pionów, które muszą działać równolegle, ponieważ obsługa gościa toczy się przez całą dobę.
-
recepcja - meldowanie i wymeldowanie gości, rezerwacje, rozliczenia, informacja oraz koordynacja pozostałych działów,
-
służba pięter - sprzątanie jednostek mieszkalnych i części wspólnych, wymiana bielizny, przygotowanie pokoi na przyjazd,
-
gastronomia - kuchnia, obsługa kelnerska, śniadania, obsługa wydarzeń i bankietów,
-
dział techniczny - utrzymanie instalacji, urządzeń, basenu i strefy wellness,
-
sprzedaż i marketing - polityka cenowa, kanały rezerwacji, obsługa klientów grupowych i firmowych,
-
administracja - kadry, księgowość, zaopatrzenie i bezpieczeństwo.
Rytm pracy wyznacza doba hotelowa, czyli okres, na jaki wynajmowana jest jednostka mieszkalna. Nie jest ona uregulowana przepisami, lecz regulaminem obiektu, i zwykle rozpoczyna się w godzinach popołudniowych, a kończy przed południem następnego dnia. Przerwa między wymeldowaniem a zameldowaniem to czas potrzebny służbie pięter na przygotowanie pokoju, dlatego wcześniejsze zameldowanie zależy od dostępności, a nie wyłącznie od dobrej woli recepcji.
Jaka jest historia hotelarstwa?
Historia hotelarstwa to droga od zajazdów przy szlakach handlowych do zorganizowanej branży o międzynarodowych standardach.
Przez stulecia podróżni korzystali z gospód, zajazdów i klasztornych hospicjów, w których nocleg oznaczał zwykle miejsce we wspólnej izbie. Hotel w dzisiejszym rozumieniu narodził się w XIX wieku, wraz z koleją: pojawiły się obiekty z pokojami zamykanymi na klucz, recepcją i obsługą, a pod koniec stulecia wielkie hotele luksusowe w Londynie i Paryżu wyznaczyły standardy obsługi, które obowiązują do dziś. Równolegle rozwijały się hotele kurortowe, w tym nadmorskie domy zdrojowe nad Zatoką Gdańską.
Wiek XX przyniósł dwie zasadnicze zmiany. Pierwszą było upowszechnienie łazienki przy każdym pokoju, zapoczątkowane w hotelarstwie amerykańskim na początku stulecia. Drugą narodziny sieci hotelowych i franczyzy, dzięki którym gość mógł oczekiwać powtarzalnego standardu niezależnie od miasta. W Polsce międzywojennej podobną rolę porządkującą pełniło przedsiębiorstwo Orbis, powołane w 1920 roku, a w okresie powojennym hotelarstwo funkcjonowało w modelu państwowym, uzupełnionym siecią ośrodków wczasowych należących do zakładów pracy.
Po 1989 roku rynek szybko się sprywatyzował, pojawiły się marki międzynarodowe, a kategoryzacja została uregulowana ustawowo w 1997 roku. Ostatnie dwie dekady zmieniły przede wszystkim sposób sprzedaży: rezerwacja internetowa i platformy pośredniczące przejęły znaczną część ruchu, pojawiła się konkurencja ze strony najmu krótkoterminowego, a w obiektach wypoczynkowych standardem stały się baseny i strefy wellness, pozwalające pracować przez cały rok, a nie tylko w sezonie.
Źródła
-
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o usługach hotelarskich oraz usługach pilotów wycieczek i przewodników turystycznych, w szczególności artykuły 35-45
-
Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 19 sierpnia 2004 r. w sprawie obiektów hotelarskich i innych obiektów, w których są świadczone usługi hotelarskie
-
Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, przepisy o odpowiedzialności za rzeczy wniesione
-
Ministerstwo Sportu i Turystyki, Centralny Wykaz Obiektów Hotelarskich
-
Główny Urząd Statystyczny, dane o turystycznych obiektach noclegowych
