Hydromasaż to masaż ciała wykonywany strumieniem wody albo mieszaniny wody i powietrza, tłoczonym pod ciśnieniem przez dysze. Nazwa łączy grecki człon „hydro”, oznaczający wodę, ze słowem „masaż”, a w polszczyźnie używa się jej wymiennie z określeniem masaż wodny.
Zabieg wykorzystuje jednocześnie trzy właściwości wody. Strumień uciska i rozluźnia mięśnie, ciepło rozszerza naczynia krwionośne w skórze, a wypór odciąża stawy i kręgosłup, ponieważ zanurzone ciało staje się wyraźnie lżejsze. Dzięki temu masaż w wodzie jest odbierany jako łagodny nawet wtedy, gdy strumień działa z dużą siłą.
Hydromasaż ma dwa oblicza. W fizjoterapii należy do zabiegów wodoleczniczych, wykonywanych na zlecenie i pod nadzorem terapeuty. W domach, na pływalniach i w hotelowych strefach wellness służy wypoczynkowi, a korzysta się z niego samodzielnie: w wannach, basenach i kabinach prysznicowych wyposażonych w dysze.
Jak działa hydromasaż?
Hydromasaż działa dzięki pompie, która zasysa wodę z wanny lub basenu i wtłacza ją z powrotem przez dysze umieszczone w ścianach, siedziskach albo dnie.
W urządzeniach stosuje się trzy rodzaje strumienia. Dysze wodne dają silny, skupiony strumień, odczuwany jako punktowy ucisk. Dysze powietrzne, zasilane dmuchawą, wypuszczają z dna drobne pęcherzyki, które delikatnie opływają całe ciało; taki masaż nazywa się perełkowym. Najczęściej spotyka się dysze wodno-powietrzne, w których strumień wody zasysa powietrze i tworzy charakterystyczne wzburzenie.
Rozmieszczenie dysz odpowiada partiom ciała: osobne grupy masują stopy, łydki, uda, lędźwie, plecy i kark. Siłę strumienia reguluje się obrotem dyszy lub pokrętłem dopływu powietrza, a w nowszych urządzeniach programem, który zmienia natężenie i kolejność pracy poszczególnych grup. Woda jest przy tym stale podgrzewana i filtrowana.
Jakie są rodzaje hydromasażu?
Rodzaje hydromasażu wyróżnia się według urządzenia, w którym się odbywa, oraz sposobu kierowania strumienia na ciało.
-
wanna z hydromasażem - jedno- lub dwuosobowa, napełniana przed kąpielą i opróżniana po niej, spotykana w łazienkach i gabinetach,
-
wanna wieloosobowa ze stale podgrzewaną wodą - z siedziskami i kilkunastoma lub kilkudziesięcioma dyszami, potocznie nazywana jacuzzi od nazwy producenta,
-
urządzenia basenowe - ławki i leżanki z dyszami, gejzery denne, kaskady oraz wylewki kierujące szeroki strumień na kark i barki,
-
panel lub kabina prysznicowa - dysze umieszczone w ścianie masują ciało w pozycji stojącej,
-
masaż podwodny - zabieg, podczas którego terapeuta prowadzi strumień z węża po ciele osoby leżącej w wannie,
-
bicze szkockie - natrysk silnym strumieniem z odległości kilku metrów, na przemian ciepłą i chłodną wodą,
-
kąpiel wirowa - wykonywana w niewielkiej wannie przeznaczonej na ręce albo nogi, stosowana w rehabilitacji.
Trzy ostatnie pozycje należą do wodolecznictwa i wymagają obsługi przez osobę wykwalifikowaną. Pozostałe są urządzeniami rekreacyjnymi, z których korzysta się bez udziału personelu.
Czym hydromasaż różni się od masażu klasycznego?
Hydromasaż różni się od masażu klasycznego tym, że tkanki uciska strumień wody, a nie dłonie masażysty.
Masażysta wyczuwa napięcie mięśni i dostosowuje do niego technikę, siłę oraz czas pracy nad konkretnym miejscem. Strumień z dyszy działa jednakowo, niezależnie od stanu tkanek, i obejmuje te partie, które akurat znajdą się w jego zasięgu. Masaż wodny jest więc mniej precyzyjny, za to obejmuje naraz dużą powierzchnię ciała i łączy się z działaniem ciepła oraz wyporu.
Inna jest też rola osoby korzystającej. Na masaż klasyczny trzeba się umówić, a jego przebieg zależy od wykonującego. Z hydromasażu rekreacyjnego korzysta się samodzielnie, we własnym tempie, zmieniając miejsce przy dyszach i odległość od nich. Oba rodzaje masażu nie zastępują się nawzajem: pierwszy bywa elementem leczenia konkretnych dolegliwości, drugi służy przede wszystkim rozluźnieniu po wysiłku lub podróży.
Jak korzystać z hydromasażu?
Korzystanie z hydromasażu w obiekcie publicznym opiera się na kilku zasadach, które wynikają z higieny i bezpieczeństwa.
-
prysznic przed wejściem - zmycie kosmetyków i potu ogranicza zanieczyszczenie niewielkiej objętości wody,
-
ograniczony czas kąpieli - zwykle kilkanaście minut, zgodnie z regulaminem, ponieważ ciepła woda obciąża krążenie,
-
spięte włosy - otwory zasysające wodę do obiegu mogą wciągnąć długie pasma,
-
głowa nad wodą - nie nurkuje się i nie zanurza twarzy,
-
właściwa odległość od dyszy - silny strumień kieruje się na mięśnie, a nie na brzuch czy kręgosłup szyjny,
-
uzupełnienie płynów i krótki odpoczynek po wyjściu.
Z hydromasażu nie korzysta się przy infekcjach z gorączką, otwartych ranach, zakaźnych chorobach skóry ani bezpośrednio po alkoholu. Opinii lekarza wymagają choroby serca i układu krążenia, zakrzepica żył, zaawansowane żylaki oraz ciąża. Dzieci mogą przebywać w wannach z hydromasażem tylko na zasadach określonych przez obiekt i pod opieką dorosłych, ponieważ szybciej się przegrzewają.
Jak dba się o jakość wody w urządzeniach z hydromasażem?
O jakość wody w urządzeniach z hydromasażem dba się przez stałą filtrację, dezynfekcję i regularne badania laboratoryjne, do których zobowiązują przepisy.
Ciepła, intensywnie napowietrzana woda w niewielkiej niecce, z której korzysta wiele osób, sprzyja namnażaniu drobnoustrojów bardziej niż chłodniejsza woda dużego basenu. Wzburzona powierzchnia wytwarza ponadto drobną mgiełkę, którą się wdycha. Z tego powodu wymagania dla pływalni przewidują odrębne badania dla niecek wyposażonych w urządzenia wytwarzające aerozol wodno-powietrzny, obejmujące między innymi bakterie z rodzaju Legionella.
Na co dzień obsługa kontroluje poziom środka dezynfekcyjnego i odczyn wody, płucze filtry i uzupełnia wodę świeżą. Wanny wieloosobowe opróżnia się i czyści okresowo, a jednoosobowe wanny zabiegowe po każdej kąpieli. Zarządzający obiektem ma obowiązek informować o wynikach badań wody, a nadzór nad pływalniami sprawuje inspekcja sanitarna.
Jaka jest historia hydromasażu?
Historia hydromasażu jest częścią dziejów wodolecznictwa, które znano już w starożytności, a które rozwinęło się w osobną metodę w XIX wieku.
Kąpiele i polewania stosowano w starożytnej Grecji i Rzymie, gdzie publiczne termy łączyły higienę z wypoczynkiem. Nowoczesne wodolecznictwo wiąże się z postaciami Vincenza Priessnitza, który w pierwszej połowie XIX wieku prowadził zakład leczniczy w Gräfenbergu na Śląsku Austriackim, oraz księdza Sebastiana Kneippa, autora rozbudowanego systemu polewań i kąpieli. W uzdrowiskach upowszechniły się wtedy natryski o dużym ciśnieniu, w tym bicze szkockie.
Kolejny krok przyniosła technika XX wieku. Pompy elektryczne pozwoliły wytwarzać stały, silny strumień pod powierzchnią wody, co wykorzystano najpierw w rehabilitacji. Pod koniec lat sześćdziesiątych w Stanach Zjednoczonych pojawiły się wanny z dyszami wbudowanymi w ściany, przeznaczone do użytku domowego, a wkrótce potem wieloosobowe wanny ogrodowe.
Od tego czasu hydromasaż stał się stałym elementem pływalni, parków wodnych i hotelowych stref wellness. W Polsce urządzenia tego rodzaju upowszechniły się po 1990 roku wraz z budową nowoczesnych obiektów basenowych.
Źródła
-
Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 9 listopada 2015 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać woda na pływalniach
-
Państwowa Inspekcja Sanitarna, informacje o nadzorze nad jakością wody na pływalniach
-
Encyklopedia PWN, hasło „wodolecznictwo”
-
Słownik języka polskiego PWN, hasło „hydromasaż”
