Małpi gaj to potoczna nazwa wielopoziomowej konstrukcji do zabawy, ustawianej wewnątrz budynku i złożonej z połączonych ze sobą pomostów, tuneli, siatek, zjeżdżalni i miękkich przeszkód. Tym samym określeniem nazywa się często całą salę zabaw, w której taka konstrukcja stanowi główną atrakcję.
Urządzenie ma postać stalowego rusztowania osłoniętego siatką i wyłożonego miękkimi materiałami. Dzieci wchodzą do środka przez wyznaczone wejście, a następnie poruszają się po kolejnych poziomach, wybierając własną drogę. Zabawa polega na wspinaniu się, przeciskaniu, czołganiu i zjeżdżaniu, czyli na ruchach, na które w mieszkaniu zwykle brakuje miejsca.
Małpie gaje spotyka się w salach zabaw, centrach handlowych, hotelach i ośrodkach wypoczynkowych przyjmujących rodziny, restauracjach z kącikiem dla dzieci oraz na promach i lotniskach. W przeciwieństwie do placu zabaw na wolnym powietrzu działają niezależnie od pogody i pory roku.
Skąd wzięła się nazwa małpi gaj?
Nazwa małpi gaj jest żartobliwym porównaniem dzieci wspinających się po konstrukcji do małp skaczących po drzewach.
Określenie nie należy do języka technicznego. Producenci i normy posługują się nazwami opisowymi, takimi jak konstrukcja zabawowa albo całkowicie obudowane urządzenie do zabawy. Wyrażenie potoczne przyjęło się jednak na tyle, że występuje w nazwach sal zabaw i w ogłoszeniach.
W polszczyźnie potocznej to samo wyrażenie bywa używane także poza salami zabaw. W gwarze żołnierskiej nazywa się tak tor przeszkód służący do ćwiczeń sprawnościowych. W obu użyciach wspólne jest skojarzenie ze zręcznością i wspinaczką.
Z czego składa się małpi gaj?
Małpi gaj składa się z modułów, które producent zestawia odpowiednio do powierzchni i wysokości pomieszczenia.
-
konstrukcja nośna - stalowe rury połączone złączkami, osłonięte na całej długości piankowymi otulinami,
-
siatki zabezpieczające - rozpięte na ścianach konstrukcji, zapobiegają wypadnięciu i pozwalają opiekunom widzieć wnętrze,
-
pomosty i podesty - poziome płaszczyzny wyłożone miękkimi materacami, po których dzieci przechodzą między atrakcjami,
-
zjeżdżalnie - proste, faliste albo rurowe, kończące się na materacu lub w basenie z piłeczkami,
-
basen z piłeczkami - wydzielone pole wypełnione lekkimi kulkami z tworzywa,
-
tunele i rury - odcinki pokonywane na czworakach, często z przezroczystymi okienkami,
-
przeszkody miękkie - walce, zapory, wiszące worki i ruchome kładki, wymagające utrzymania równowagi,
-
ścianki i siatki wspinaczkowe - łączące poziomy zamiast schodów,
-
strefa dla najmłodszych - osobna, niska część z miękkimi klockami, przeznaczona dla dzieci do około trzech lat.
W większych obiektach konstrukcję uzupełniają trampoliny, tory dla jeździków, boiska do gry w piłkę otoczone siatką oraz armatki strzelające piankowymi piłeczkami. Obok strefy zabawy znajduje się zwykle szatnia na buty i okrycia oraz miejsce dla opiekunów, z którego widać wyjście z konstrukcji.
Jaka jest różnica między małpim gajem a salą zabaw i parkiem trampolin?
Różnica polega na zakresie pojęć: małpi gaj jest jednym z urządzeń, a sala zabaw całym obiektem, w którym może się on znajdować.
Sala zabaw, nazywana też bawialnią, to pomieszczenie przeznaczone do zabawy dzieci, wyposażone w różne atrakcje. Mniejsze bawialnie ograniczają się do stolików, zabawek i miękkich klocków. Większe mają konstrukcję wielopoziomową i wtedy potocznie całość nazywa się małpim gajem.
Park trampolin opiera się na połączonych trampolinach, basenach z gąbkami i ścieżkach akrobatycznych. Skierowany jest do starszych dzieci, młodzieży i dorosłych, a zabawa wymaga większej sprawności i wiąże się z innym rodzajem obciążeń. Małpi gaj przeznaczony jest dla młodszych dzieci, które poruszają się po nim we własnym tempie.
Od kącika zabaw, czyli kilku zabawek ustawionych w rogu restauracji albo poczekalni, małpi gaj różni się skalą. Kącik służy zajęciu dziecka przez kilkanaście minut, natomiast konstrukcja wielopoziomowa pozwala na zabawę ruchową trwającą godzinę lub dłużej.
Jakie zasady bezpieczeństwa obowiązują w małpim gaju?
Bezpieczeństwo w małpim gaju zależy od trzech czynników: budowy urządzenia, jego utrzymania oraz przestrzegania regulaminu przez dzieci i opiekunów.
Wymagania techniczne wobec takich konstrukcji określa europejska norma dotycząca wyposażenia placów zabaw, przyjęta w Polsce jako PN-EN 1176. Jej część dziesiąta odnosi się wprost do całkowicie obudowanych urządzeń do zabawy. Dotyczy między innymi zabezpieczenia przed upadkiem i zakleszczeniem, dostępu dorosłych do wnętrza konstrukcji oraz możliwości ewakuacji.
Regulaminy sal zabaw powtarzają kilka podobnych zasad:
-
wejście bez butów, w skarpetkach, najlepiej z podeszwą zapobiegającą poślizgowi,
-
ograniczenie wieku albo wzrostu dzieci korzystających z konstrukcji,
-
zakaz wnoszenia jedzenia, napojów, zabawek i ostrych przedmiotów,
-
zdjęcie biżuterii, sznurków i szalików, które mogą się zaczepić, a w miarę możliwości także okularów,
-
zjeżdżanie w pozycji siedzącej, nogami do przodu, i opuszczanie miejsca lądowania zaraz po zjeździe,
-
zakaz wspinania się po siatkach zewnętrznych i wchodzenia na zjeżdżalnię od dołu,
-
zakaz korzystania z urządzenia przez dzieci z objawami choroby zakaźnej.
Odpowiedzialność za dziecko ponosi opiekun, który przebywa w obiekcie przez cały czas zabawy, chyba że regulamin stanowi inaczej i sala przyjmuje dzieci pod opiekę personelu. Do obowiązków właściciela należą regularne przeglądy konstrukcji, wymiana uszkodzonych siatek i otulin oraz utrzymanie czystości, w tym okresowe mycie i dezynfekcja piłeczek.
Na co zwrócić uwagę, wybierając małpi gaj?
Ocena małpiego gaju jest możliwa już po kilku minutach obserwacji obiektu.
-
stan konstrukcji - całe siatki, kompletne otuliny na rurach, materace bez rozdarć,
-
czystość - odkurzone podesty, czyste piłeczki, brak zapachu stęchlizny, toalety z przewijakiem,
-
podział na strefy wiekowe - osobna część dla najmłodszych, do której nie wbiegają starsze dzieci,
-
widoczność - możliwość obserwowania dziecka z miejsca dla opiekunów,
-
liczba dzieci - obiekt, który ogranicza liczbę wchodzących, jest bezpieczniejszy niż przepełniony,
-
obecność personelu - pracownik reagujący na niebezpieczne zachowania i znający zasady pierwszej pomocy,
-
regulamin - wywieszony przy wejściu, z informacją o wieku użytkowników i zasadach odpowiedzialności,
-
warunki w pomieszczeniu - sprawna wentylacja i umiarkowana temperatura, ponieważ dzieci szybko się rozgrzewają.
Przy wyjazdach rodzinnych małpi gaj w miejscu noclegu pełni rolę zabezpieczenia na dni deszczowe. Znaczenie mają wtedy godziny otwarcia oraz to, czy wstęp jest wliczony w cenę pobytu.
Jak małpi gaj wpływa na rozwój dziecka?
Zabawa w małpim gaju rozwija przede wszystkim sprawność ruchową całego ciała, nazywaną motoryką dużą.
Wspinanie się po siatkach wzmacnia mięśnie rąk, nóg i tułowia, przechodzenie po ruchomych kładkach ćwiczy równowagę, a czołganie się w tunelach koordynację ruchów naprzemiennych. Pokonywanie trasy wymaga planowania kolejnych kroków i oceny własnych możliwości, co uczy dziecko rozsądnego podejmowania ryzyka w bezpiecznych warunkach.
Znaczenie ma również strona społeczna. W konstrukcji przebywa jednocześnie wiele dzieci, które muszą ustąpić sobie miejsca, poczekać na kolej przy zjeżdżalni i porozumieć się bez pomocy dorosłych. Młodsze dzieci naśladują starsze, a starsze uczą się uważać na młodsze.
Zabawa tego rodzaju ma także ograniczenia. Hałas, jaskrawe kolory i duża liczba osób bywają męczące, zwłaszcza dla dzieci wrażliwych na nadmiar bodźców, dlatego pobyt dobrze jest przeplatać odpoczynkiem. Sala zabaw nie zastępuje też ruchu na świeżym powietrzu, lecz uzupełnia go w dniach, gdy pogoda nie pozwala wyjść na zewnątrz.
Źródła
-
PN-EN 1176-1 Wyposażenie placów zabaw i nawierzchnie. Ogólne wymagania bezpieczeństwa i metody badań
-
PN-EN 1176-10 Wyposażenie placów zabaw i nawierzchnie. Dodatkowe wymagania bezpieczeństwa i metody badań całkowicie obudowanych urządzeń do zabawy
-
Ustawa z dnia 12 grudnia 2003 r. o ogólnym bezpieczeństwie produktów
-
Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów, materiały o bezpieczeństwie miejsc zabaw dla dzieci
