Podróż - co to?
Podróż to przemieszczenie się osoby z miejsca stałego pobytu do innego miejsca i z powrotem, niezależnie od celu, długości trwania i użytego środka transportu. Pojęcie jest szersze niż turystyka: obejmuje także wyjazdy służbowe, dojazdy do pracy w innej miejscowości, migracje oraz przeprowadzki.
W statystyce podróże dzieli się przede wszystkim według celu i długości. Podróż z co najmniej jednym noclegiem poza miejscem zamieszkania określa się jako wyjazd, a osobę, która odbywa ją w celu innym niż praca zarobkowa w odwiedzanym miejscu, zalicza się do odwiedzających.
Polskie słowo podróż wywodzi się od wyrażenia oznaczającego bycie w drodze i ma wydźwięk neutralny. Warto zauważyć, że w wielu językach europejskich odpowiedniki tego słowa mają rodowód związany z trudem i wysiłkiem, co dobrze oddaje charakter dawnego podróżowania, w którym sama droga bywała najtrudniejszą częścią wyprawy.
Jaka jest różnica między podróżą a wycieczką?
Główna różnica dotyczy skali i organizacji: podróż to pojęcie nadrzędne, natomiast wycieczka to jej konkretna, zwykle krótka i zaplanowana forma o charakterze poznawczym lub rekreacyjnym.
Wycieczka trwa najczęściej jeden dzień lub kilka dni, ma ustalony program i konkretny cel, na przykład zwiedzanie miasta czy przejście szlaku. Może być organizowana samodzielnie albo przez biuro podróży, a w tym drugim przypadku często stanowi element imprezy turystycznej.
Warto rozróżnić także pojęcia pokrewne:
-
wyjazd - każde opuszczenie miejsca zamieszkania z noclegiem, niezależnie od celu,
-
wycieczka fakultatywna - dodatkowy program wykupywany na miejscu, poza podstawową ceną pobytu,
-
wyprawa - podróż o charakterze eksploracyjnym, wymagająca przygotowania i zwykle dłuższa,
-
pielgrzymka - podróż o motywacji religijnej,
-
delegacja - wyjazd służbowy odbywany na polecenie pracodawcy, rozliczany według odrębnych zasad.
W praktyce pobytowej rozróżnienie ma znaczenie organizacyjne: tygodniowy pobyt nad morzem to podróż, w ramach której gość odbywa kilka wycieczek, na przykład na Hel, do Malborka albo na Kaszuby.
Jakie są rodzaje podróży?
Podróże klasyfikuje się według celu, zasięgu oraz środka transportu.
Według celu:
-
wypoczynkowe - najliczniejsza grupa, nastawiona na regenerację,
-
służbowe - wyjazdy na spotkania, konferencje i szkolenia,
-
odwiedziny u krewnych i znajomych - kategoria wyodrębniana osobno w statystyce, ponieważ rzadko wiąże się z korzystaniem z bazy noclegowej,
-
zdrowotne - pobyty lecznicze, sanatoryjne i regeneracyjne,
-
religijne - pielgrzymki i podróże do miejsc kultu,
-
edukacyjne - wyjazdy językowe, studenckie i szkolne.
Według zasięgu:
-
krajowe - w granicach własnego państwa,
-
zagraniczne wyjazdowe - do innych krajów,
-
zagraniczne przyjazdowe - podróże cudzoziemców do danego kraju.
Według środka transportu wyróżnia się podróże samochodowe, kolejowe, lotnicze, autokarowe, morskie oraz rowerowe. W Polsce w ruchu krajowym dominuje samochód, natomiast na kierunkach dalekich rośnie znaczenie lotnictwa i kolei dużych prędkości.
Jak zaplanować podróż?
Planowanie podróży przebiega zwykle w kilku etapach, a kolejność ma znaczenie: część decyzji zamyka lub otwiera pozostałe.
-
wybór terminu - decyduje o cenach, dostępności i natężeniu ruchu, dlatego warto zacząć właśnie od niego,
-
wybór kierunku i celu pobytu - inaczej planuje się wyjazd nastawiony na zwiedzanie, inaczej na odpoczynek,
-
transport - porównanie czasu przejazdu, kosztu i wygody, z uwzględnieniem dojazdu z dworca lub lotniska do obiektu,
-
nocleg - sprawdzenie lokalizacji, zakresu wyżywienia, zasad rezerwacji i możliwości bezpłatnego odwołania,
-
dokumenty - dowód osobisty lub paszport, w tym osobny dokument dla każdego dziecka przy wyjeździe za granicę,
-
ubezpieczenie - polisa podróżna, a w krajach Unii Europejskiej także Europejska Karta Ubezpieczenia Zdrowotnego,
-
budżet - poza noclegiem i transportem warto uwzględnić wyżywienie, wstępy, parking oraz opłatę miejscową,
-
program - lista miejsc i aktywności, z zostawieniem miejsca na zmiany pogody i zmęczenie.
Przy pobytach nadmorskich dochodzi jeszcze jedna decyzja: co robić, gdy pogoda zawiedzie. Sprawdzenie, czy w obiekcie i okolicy jest zaplecze niezależne od aury, potrafi uratować kilka dni z tygodniowego wyjazdu.
Jak podróżować z dziećmi?
Podróż z dziećmi rządzi się własnym rytmem, w którym tempo ustala najmłodszy uczestnik, a nie plan.
-
przewóz w samochodzie - dziecko o wzroście poniżej 150 centymetrów musi podróżować w foteliku lub innym urządzeniu przytrzymującym dobranym do jego wzrostu i masy, zgodnie z Prawem o ruchu drogowym; przepisy przewidują wąskie wyjątki dla dzieci mierzących co najmniej 135 centymetrów, przewożonych na tylnym siedzeniu,
-
przerwy w drodze - postoje co dwie godziny, z możliwością rozprostowania nóg, skracają odczuwalny czas jazdy bardziej niż szybsza jazda,
-
pora wyjazdu - podróż zaplanowana na porę drzemki albo na wczesny poranek bywa spokojniejsza,
-
bagaż podręczny - woda, przekąski, chusteczki i zapasowe ubranie w zasięgu ręki, a nie w bagażniku,
-
zajęcie na drogę - książeczki, audiobooki i gry słowne działają lepiej niż wyłącznie ekran,
-
dokumenty i zdrowie - dokument tożsamości dla każdego dziecka przy podróży zagranicznej oraz podręczna apteczka,
-
pierwszy dzień na miejscu - warto zostawić go bez planu, żeby dzieci oswoiły się z nowym miejscem,
-
zaplecze w obiekcie - łóżeczko, krzesełko, plac zabaw czy sala zabaw to rzeczy, które lepiej ustalić przed przyjazdem niż w recepcji.
Sprawdzoną zasadą jest planowanie jednego głównego punktu dziennie zamiast kilku. Wycieczka, po której zostaje czas na plażę i spokojny wieczór, zwykle zapada w pamięć lepiej niż napięty program.
Jaka jest historia podróżowania?
Historia podróżowania to historia transportu: każdy kolejny sposób przemieszczania się skracał dystans i poszerzał krąg osób, które mogły sobie na podróż pozwolić.
W starożytności i średniowieczu podróżowano głównie z konieczności: w celach handlowych, wojennych, dyplomatycznych lub religijnych. Szlaki kupieckie, w tym prowadzący znad Bałtyku szlak bursztynowy, oraz trasy pielgrzymkowe tworzyły pierwszą sieć regularnych połączeń wraz z zapleczem noclegowym w postaci zajazdów i hospicjów. Epoka wielkich odkryć geograficznych przesunęła granice znanego świata, ale podróż morska pozostawała przedsięwzięciem wieloletnim i ryzykownym.
Przełomem okazał się wiek XIX. Kolej skróciła czas przejazdu z dni do godzin, parowce uregulowały rejsy transatlantyckie, a wraz z nimi pojawiły się rozkłady jazdy, bilety, przewodniki i biura podróży. W tym samym czasie podróż przestała być wyłącznie środkiem do celu i stała się formą spędzania wolnego czasu.
Wiek XX dołożył samochód i samolot. Motoryzacja uniezależniła podróżnych od rozkładów jazdy i ukształtowała nowe zjawiska, od motelu po podróże wakacyjne całą rodziną, a lotnictwo, zwłaszcza po wprowadzeniu szerokokadłubowych samolotów pasażerskich w latach siedemdziesiątych, otworzyło kierunki dotąd nieosiągalne. Ostatnie dekady zmieniły przede wszystkim sposób organizacji: rezerwacja online, nawigacja w telefonie i mapy dostępne offline zastąpiły papierowe przewodniki, a planowanie podróży, dawniej wymagające wizyty w biurze, mieści się dziś w kilkunastu minutach przy ekranie.
Źródła
-
Światowa Organizacja Turystyki, definicje i standardy statystyki turystycznej
-
Główny Urząd Statystyczny, badanie uczestnictwa mieszkańców Polski w podróżach
-
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, artykuł 39 dotyczący przewożenia dzieci
-
Ustawa z dnia 24 listopada 2017 r. o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych
-
Ministerstwo Spraw Zagranicznych, informacje dla podróżujących oraz zasady dotyczące dokumentów
