Przyjęcie okolicznościowe to uroczysty posiłek dla zaproszonych gości, wydawany dla uczczenia konkretnego wydarzenia w życiu osoby, rodziny albo instytucji. Okazją bywa święto rodzinne, rocznica, sukces zawodowy albo pożegnanie.
Od zwykłego spotkania towarzyskiego odróżnia je powód, który jest znany wszystkim uczestnikom i wyznacza charakter całego dnia. Gospodarz zaprasza określone grono, przygotowuje poczęstunek i dba o oprawę odpowiednią do okazji. Goście odwzajemniają się obecnością, życzeniami i zwykle upominkiem.
Pojęcie ma charakter zbiorczy. Obejmuje zarówno obiad dla kilkunastu osób po uroczystości kościelnej, jak i jubileusz firmy na kilkaset osób. W gastronomii i hotelarstwie używa się go jako nazwy całej grupy usług, w odróżnieniu od codziennej obsługi gości indywidualnych.
Jakie są rodzaje przyjęć okolicznościowych?
Przyjęcia okolicznościowe dzieli się przede wszystkim według okazji, która z góry określa grono gości, porę i stopień oficjalności.
-
przyjęcia związane z narodzinami i dzieciństwem - chrzciny, pierwsze urodziny, przyjęcie po pierwszej komunii,
-
przyjęcia związane z małżeństwem - zaręczyny, wesele, poprawiny oraz rocznice ślubu, w tym srebrne i złote gody,
-
urodziny i imieniny - zwłaszcza okrągłe, takie jak osiemnaste, pięćdziesiąte czy osiemdziesiąte urodziny,
-
przyjęcia związane z nauką i pracą - obrona dyplomu, awans, jubileusz pracy, przejście na emeryturę,
-
spotkania po latach - zjazdy absolwentów i zjazdy rodzinne,
-
przyjęcia firmowe - jubileusz przedsiębiorstwa, spotkanie świąteczne, podsumowanie roku,
-
stypa - poczęstunek dla rodziny i znajomych po pogrzebie, nazywany też konsolacją.
Drugim kryterium jest forma podania posiłku. Obiad albo kolacja przy stole sprzyja uroczystościom rodzinnym, w których biorą udział osoby starsze i dzieci. Bufet i przyjęcie na stojąco wybiera się przy większej liczbie gości oraz wtedy, gdy ważniejsze od posiłku są rozmowy. W ciepłej porze roku część uroczystości przenosi się do ogrodu albo na taras.
Jaka jest różnica między przyjęciem okolicznościowym a imprezą otwartą?
Różnica polega na tym, że w przyjęciu okolicznościowym uczestniczą wyłącznie osoby zaproszone, a impreza otwarta jest dostępna dla każdego, kto zechce przyjść albo kupi bilet.
Zamknięta lista gości pociąga za sobą kilka skutków. Gospodarz zna liczbę uczestników, może więc zamówić określoną liczbę porcji i zaplanować miejsca przy stołach. Koszty ponosi organizator, a nie uczestnicy. Lokal albo sala pozostają w czasie przyjęcia niedostępne dla osób postronnych, co zapewnia gościom prywatność.
Od spotkania towarzyskiego bez okazji przyjęcie okolicznościowe odróżnia z kolei stały punkt programu związany z powodem uroczystości. Może nim być toast, wręczenie prezentu, pokrojenie tortu, przemówienie albo wspólne wspomnienie osoby zmarłej. Punkt ten wyznacza kulminację spotkania i zwykle przypada po głównym daniu.
Jak zaplanować przyjęcie okolicznościowe?
Planowanie przyjęcia okolicznościowego zaczyna się od trzech ustaleń, od których zależy cała reszta: terminu, liczby gości i budżetu.
-
termin - dopasowany do daty uroczystości, a przy wydarzeniach rodzinnych także do możliwości przyjazdu krewnych z daleka,
-
lista gości - spisana z podziałem na dorosłych i dzieci, ponieważ od niej zależy wielkość sali i liczba porcji,
-
budżet - obejmujący posiłek, napoje, tort, dekoracje, oprawę muzyczną i ewentualne noclegi,
-
miejsce - dom, ogród, restauracja albo wynajęta sala, dobrane do liczby osób i pory roku,
-
menu - ustalone z wyprzedzeniem, z daniami dla dzieci, dla osób niejedzących mięsa oraz dla gości z alergiami pokarmowymi,
-
zaproszenia - rozesłane na tyle wcześnie, aby goście mogli potwierdzić przybycie przed ostatecznym zamówieniem,
-
rozsadzenie - plan stołów uwzględniający wiek, pokrewieństwo i wzajemne relacje gości,
-
program - kolejność posiłków, toastu, tortu i ewentualnych atrakcji,
-
dzieci - krzesełka, osobne menu oraz zajęcie na czas, gdy dorośli siedzą przy stole.
Stopień wyprzedzenia zależy od okazji i pory roku. Terminy przypadające w maju i czerwcu, gdy odbywają się komunie i wesela, a także w grudniu, zajmowane są najwcześniej. Na przyjęcia w pozostałych miesiącach łatwiej znaleźć wolną salę w krótszym czasie.
Jakie zasady obowiązują gospodarza i gości?
Zachowanie podczas przyjęcia okolicznościowego opiera się na zasadach dobrych obyczajów, które rozdzielają obowiązki między zapraszającego i zaproszonych.
Do gospodarza należy powitanie każdego gościa, przedstawienie sobie osób, które się nie znają, oraz czuwanie nad przebiegiem spotkania. To gospodarz daje znak do rozpoczęcia posiłku i wznosi pierwszy toast albo prosi o to wybraną osobę. Jeśli przyjęcie wydawane jest na cześć jubilata, gospodarzem bywa ktoś z rodziny, a osoba świętująca zajmuje miejsce honorowe.
Gość odpowiada na zaproszenie w terminie wskazanym przez organizatora i uprzedza o dietach lub o przybyciu z dzieckiem. Przychodzi punktualnie, w stroju odpowiednim do rangi uroczystości, a upominek wręcza na początku spotkania. Osoby towarzyszące przyprowadza tylko wtedy, gdy zaproszenie to przewiduje.
Przy stole obowiązuje powściągliwość w tematach, które mogą poróżnić zebranych. Po przyjęciu przyjęte jest podziękowanie gospodarzom, a z ich strony podziękowanie za prezenty, zwłaszcza po uroczystościach dziecięcych i jubileuszach.
Przyjęcie okolicznościowe w domu czy w lokalu?
Wybór między domem a lokalem zależy od liczby gości, czasu, jakim dysponuje gospodarz, oraz charakteru uroczystości.
Przyjęcie domowe ma atmosferę prywatną i nie ogranicza czasu trwania. Gospodarz decyduje o każdym szczególe, może podać potrawy przygotowane według rodzinnych przepisów i nie ponosi kosztu wynajmu. Ceną jest praca: zakupy, gotowanie, podawanie do stołu i sprzątanie spadają na domowników, którzy przez znaczną część uroczystości pozostają w kuchni. Ograniczeniem bywa też liczba miejsc przy stole.
Przyjęcie w restauracji, hotelu albo domu przyjęć przenosi przygotowanie posiłku i obsługę na personel. Gospodarz spędza czas z gośćmi, a sala mieści więcej osób, niż pomieściłoby mieszkanie. Trzeba natomiast dostosować się do godzin wynajmu, wybrać dania z przygotowanej oferty i wcześniej potwierdzić liczbę uczestników.
Spotyka się także rozwiązania pośrednie: przyjęcie w domu z zamówionym cateringiem albo obiad w lokalu, po którym najbliższa rodzina przenosi się na kawę i ciasto do mieszkania gospodarzy.
Skąd wywodzi się zwyczaj przyjęć okolicznościowych?
Zwyczaj wspólnego posiłku z okazji ważnych wydarzeń należy do najstarszych form życia społecznego i występuje we wszystkich znanych kulturach.
Etnografowie łączą go z obrzędami przejścia, czyli rytuałami towarzyszącymi zmianie pozycji człowieka w społeczności: narodzinom, wejściu w dorosłość, małżeństwu i śmierci. Pojęcie to wprowadził na początku XX wieku francuski badacz Arnold van Gennep. Uczta kończąca obrzęd potwierdzała wobec wspólnoty, że zmiana się dokonała, a udział w niej był formą jej uznania.
W tradycji polskiej uroczystości rodzinne długo odbywały się w domu i angażowały sąsiadów, którzy pomagali w przygotowaniach i sami byli gośćmi. Wraz z przenoszeniem się ludności do miast i zmniejszaniem się mieszkań przyjęcia zaczęto urządzać w restauracjach, a z czasem w wyspecjalizowanych domach przyjęć i w hotelach.
Zmieniał się też zestaw okazji. Jeszcze w pierwszej połowie XX wieku w wielu regionach Polski obchodzono przede wszystkim imieniny, a zwyczaj świętowania urodzin upowszechnił się później. Do kalendarza weszły ponadto uroczystości nieznane dawniej, takie jak przyjęcie z okazji osiemnastych urodzin czy spotkania świąteczne w miejscu pracy.
Źródła
-
Słownik języka polskiego PWN, hasła „przyjęcie”, „stypa” i „konsolacja”
-
A. van Gennep, „Obrzędy przejścia”, praca wydana po raz pierwszy w 1909 r.
-
Ustawa z dnia 25 sierpnia 2006 r. o bezpieczeństwie żywności i żywienia
-
Rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności
