Województwo pomorskie

Województwo pomorskie - co to?

Województwo pomorskie to jednostka podziału administracyjnego Polski położona w północnej części kraju, nad Morzem Bałtyckim, ze stolicą w Gdańsku. Zajmuje obszar o powierzchni 18 324 km², zamieszkany przez 2 359,5 tys. osób (stan na 31 grudnia 2024 r.), co daje gęstość zaludnienia na poziomie około 129 osób na km².Region powstał 1 stycznia 1999 roku w wyniku reformy administracyjnej, która zastąpiła 49 dotychczasowych województw szesnastoma większymi jednostkami. W skład województwa wchodzi 16 powiatów oraz 4 miasta na prawach powiatu: Gdańsk, Gdynia, Sopot i Słupsk, a także 123 gminy, w tym 25 miejskich, 17 miejsko-wiejskich i 81 wiejskich. Na jego terenie znajdują się 43 miasta, wśród nich Trójmiasto oraz Małe Trójmiasto Kaszubskie.

Jaka jest różnica między województwem pomorskim a Pomorzem?

Główna różnica między województwem pomorskim a Pomorzem sprowadza się do charakteru obu pojęć: pierwsze jest jednostką administracyjną o ściśle wyznaczonych granicach, drugie zaś krainą historyczno-geograficzną, której zasięg nigdy nie pokrywał się z żadnym współczesnym podziałem urzędowym.Pomorze to rozległy pas nadmorski ciągnący się historycznie od dolnej Odry po dolną Wisłę, obejmujący dwie zasadnicze części: Pomorze Zachodnie ze Szczecinem i Koszalinem oraz Pomorze Gdańskie (Wschodnie) z Gdańskiem. W dzisiejszym podziale administracyjnym obszar ten rozdzielony jest pomiędzy trzy województwa: zachodniopomorskie, pomorskie oraz częściowo kujawsko-pomorskie.Województwo pomorskie obejmuje wyłącznie wschodnią część tej krainy, przy czym jego granice wyznaczono według kryteriów funkcjonalnych i gospodarczych, a nie historycznych. Dlatego w jego skład weszły również obszary, które tradycyjnie do Pomorza nie należały, między innymi Powiśle, Żuławy Wiślane oraz część Kociewia i Kaszub. Jednocześnie poza województwem znalazły się tereny historycznie pomorskie, takie jak okolice Bydgoszczy czy Szczecina.W praktyce oznacza to, że mieszkaniec Szczecina jest Pomorzaninem w sensie historycznym, ale nie mieszka w województwie pomorskim, natomiast mieszkaniec Malborka mieszka w województwie pomorskim, choć jego miasto leży na historycznym Powiślu.

Czym charakteryzuje się województwo pomorskie?

Charakterystyka województwa pomorskiego opiera się na jego nadmorskim położeniu oraz wyraźnej dwubiegunowości: silnie zurbanizowanego, metropolitalnego wschodu skupionego wokół Trójmiasta i rozległego, rolniczo-turystycznego zaplecza obejmującego Kaszuby, Kociewie, Powiśle oraz ziemię słupską.Region wyróżnia się kilkoma cechami:

• gospodarka morska - trzy porty morskie o podstawowym znaczeniu dla gospodarki narodowej (Gdańsk, Gdynia, Ustka), przemysł stoczniowy, przeładunki kontenerowe i rybołówstwo,
• turystyka - najdłuższe w kraju odcinki plaż, Półwysep Helski, Słowiński Park Narodowy z ruchomymi wydmami oraz Szlak Zamków Gotyckich z Malborkiem na czele,
• tożsamość kaszubska - jedyny w Polsce region z uznanym prawnie językiem regionalnym, nauczanym w szkołach i obecnym w przestrzeni publicznej,
• gospodarka wodna - Pojezierze Kaszubskie z kilkuset jeziorami, ujście Wisły oraz depresyjne Żuławy Wiślane, których część leży poniżej poziomu morza,
• zaplecze akademickie i technologiczne - Uniwersytet Gdański, Politechnika Gdańska, Gdański Uniwersytet Medyczny oraz jedno z największych w kraju skupisk firm z sektora informatycznego i usług wspólnych.

Województwo należy do najmłodszych demograficznie w Polsce i jako jedno z nielicznych notuje wzrost liczby ludności, napędzany migracją do obszaru metropolitalnego. Charakterystyczna jest też sezonowość gospodarki: pas nadmorski funkcjonuje w rytmie wyznaczanym przez ruch turystyczny, który latem wielokrotnie zwiększa liczbę osób przebywających w nadmorskich gminach.

Jaka jest historia województwa pomorskiego?

Historia województwa pomorskiego to dzieje obszaru wielokrotnie zmieniającego przynależność państwową, na którym przez stulecia ścierały się wpływy polskie, niemieckie, krzyżackie i pruskie, a współczesna jednostka administracyjna pod tą nazwą istnieje dopiero od 1999 roku.Wczesnośredniowieczne Pomorze Gdańskie znalazło się w granicach państwa Piastów, by w XII i XIII wieku funkcjonować jako samodzielne księstwo pod rządami dynastii Sobiesławiców, z Świętopełkiem II i Mściwojem II jako najważniejszymi władcami. Rok 1308 przyniósł zajęcie Gdańska przez zakon krzyżacki i blisko półtorawieczne panowanie zakonne, zakończone drugim pokojem toruńskim w 1466 roku, na mocy którego region wrócił do Polski jako część Prus Królewskich. Był to okres największego rozkwitu Gdańska, który stał się największym portem i najbogatszym miastem Rzeczypospolitej.Rozbiory oznaczały włączenie tych ziem do Prus, a następnie do zjednoczonych Niemiec. Po odzyskaniu niepodległości w 1918 roku obszar podzielono: część weszła w skład województwa pomorskiego II Rzeczypospolitej z siedzibą w Toruniu, sam Gdańsk zaś funkcjonował jako Wolne Miasto Gdańsk pod nadzorem Ligi Narodów. To właśnie wtedy Polska rozpoczęła budowę portu i miasta w Gdyni, mającego zapewnić niezależny dostęp do morza. Kolejnym przełomem był wybuch II wojny światowej, która rozpoczęła się na Westerplatte 1 września 1939 roku, a zakończyła się dla regionu wysiedleniami, zniszczeniem Gdańska i całkowitą wymianą ludności.Po 1945 roku obszar objęły najpierw województwo gdańskie, a po reformie z 1975 roku również województwa słupskie i elbląskie. W drugiej połowie XX wieku region stał się areną wydarzeń o znaczeniu ogólnopolskim: protestów Grudnia 1970 roku oraz strajków sierpniowych 1980 roku, które doprowadziły do powstania „Solidarności”. Współczesne województwo pomorskie utworzono 1 stycznia 1999 roku, łącząc dawne województwo gdańskie, słupskie oraz fragmenty elbląskiego i bydgoskiego w jedną jednostkę ze stolicą w Gdańsku.